الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

390

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

« آيا ما را به خاطر كار آنها هلاك مىكنى ؟ » ( * ( أَ تُهْلِكُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا ) * ) . بعضى از مفسران وجود كلمه « رجفه » ( لرزه ) را در اين آيه و وجود كلمه صاعقه در آيه 55 سوره بقره كه مربوط به تقاضاى رويت پروردگار است دليل بر تفاوت اين دو ميقات گرفته‌اند ، ولى چنان كه سابقا هم گفته‌ايم ، صاعقه در بسيارى از اوقات با لرزه شديد همراه است ، زيرا بر اثر برخورد الكتريسته - هاى مثبت و منفى كه اولى در ابر و دومى در زمين است ، جرقه عظيمى به وجود مىآيد كه كوه‌ها و زمينها را به لرزه در مىآورد و گاهى از هم متلاشى مىكند ، در داستان صالح ع نيز در مورد بلائى كه بر اين جمعيت گنهكار نازل شد ، گاهى تعبير به « صاعقه » شده ( سوره فصلت آيه 17 ) و گاهى به « رجفة » ( سوره اعراف آيه 78 ) . و نيز بعضى از مفسران تعبير * ( بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا ) * ( به كارى كه سفهاى ما كرده‌اند ) را دليل بر اين گرفته‌اند كه مجازات در اينجا به خاطر عملى بوده كه از بنى اسرائيل سر زده ( همانند گوساله پرستى ) نه بخاطر سخنى كه در مورد تقاضاى رؤيت خدا داشتند . پاسخ اين سخن نيز روشن است ، زيرا سخن نيز يكى از افعال انسان است ، و اطلاق « فعل » بر « سخن » ، چيز تازه و غير معمولى نيست ، مثلا هنگامى كه مىگوئيم خداوند در قيامت به همه كارهاى ما پاداش و كيفر مىدهد ، مسلما اين تعبير ، سخنان ما را نيز در بر خواهد گرفت . سپس موسى ع به دنبال اين تضرع و تقاضا از پيشگاه خدا عرضه مىدارد : « پروردگارا مىدانيم اين آزمايش تو بود كه هر كه را بخواهى ( و مستحق ببينى ) با آن گمراه مىكنى و هر كس را بخواهى ( و شايسته بدانى ) هدايت مىنمايى » ( * ( إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ ) * ) . در اينجا نيز مفسران در زمينه معنى « فتنه » سخن بسيار دارند ، ولى با توجه